«Τώρα ξαναγυρίζω στὴ σιωπή μου. Παρακαλῶ τὸ Θεὸ νὰ μὴ μὲ φέρει ἄλλη φορὰ σὲ παρόμοια ἀνάγκη νὰ ξαναμιλήσω»


Ήταν ένα ανοιξιάτικο πρωινό πριν χρόνια, μαθητής πρώτης Λυκείου τότε, άνοιγα πρωί-πρωί το βιβλίο των νεοελληνικών κειμένων… την προηγούμενη φορά είχαμε διδαχθεί την «Τρελή Ροδιά», ποίημα του Ελύτη που ομολογώ πως δεν μου είχε αρέσει και πολύ τότε.  Αυτή τη φορά όμως το πολιτικά εντεταλμένο βιβλίο μας, μου έκρυβε μία έκπληξη που με σημάδευσε για πάντα.

Ανοίξαμε στη σελίδα που μας υποδείχθηκε και ξαφνικά έπιασα τον εαυτό μου να διαβάζει με παλμούς αυξημένους την φράση με την οποία τιτλοφόρησα αυτή τη δημοσίευση. Επρόκειτο βεβαίως για τη δήλωση του Γιώργου Σεφέρη που εκφώνησε στο BBC στις 28 Μαρτίου του 1969… και από τότε αποφάσισα να μην τον αφήσω να σιωπήσει ποτέ ξανά και άρχιζα να κυνηγάω την όαση των κειμένων και των ποιημάτων του σαν διψασμένος περιηγητής καταμεσής μιας ερήμου στερεμένης από ιδέες και φιλοδοξίες. Και ο Σεφέρης πάντα αποτελούσε φίλο που αν μη τι άλλο έδινε ελπίδα.

Σήμερα ξαφνικά μου ξαναήρθε στο μυαλό η περίφημη δήλωσή του, «απρόκλητα» σκέφτηκα αρχικά…. Αλλά δεν ήταν αυθαίρετη η αίσθηση….

Ξάφνου, όλοι είμαστε φαινομενικά «αδιάφοροι» για την πολιτική ζωή, πάψαμε να αγγίζουμε θέματα πολιτικής και αφεθήκαμε να παρακολουθούμε τα spread και τα χρηματιστήρια, να ανησυχούμε μήπως η Moody’s μας υποβαθμίσει ξανά, να αναλύουμε το μέσο και μακροπρόθεσμο του στρατηγικού οικονομικού σχεδιασμού της χώρας, να διαβάζουμε για τις προθέσεις της Standard and Poor’s (η οποία παραδόξως έχει τόσο χαρισματικά διεστραμμένο όνομα όπως θα είχε πιθανός ιδιοκτήτης γραφείου τελετών εάν ονομάζονταν Χάρος)… οι τηλεοπτικές διαφημίσεις μιλούν με όρους οικονομικής ανάλυσης και ζητάμε το «ειπόμενου τσαρτ παρακαλώ», δίνουμε και ένα «μπουκλετακ’» και επιμένουμε πως η κατσίκα Νινα «είναι πιο παραγωγικιά»…. Και όλα αυτά αφού έχουμε ήδη διανύσει το 2010, έτος πρωτοφανών φαινομένων για τη χώρα μας και τον κόσμο, και ειρωνικά, επονομασμένο «Ευρωπαϊκό έτος κατά της φτώχιας», όταν κατά τη διάρκειά του δημιουργήθηκαν περισσότεροι φτωχοί από ότι την τελευταία δεκαετία στην Ήπειρό μας.

Ανακυκλώνουμε φήμες, αναπολούμε και ταυτόχρονα τρέμουμε τη δραχμή, αντί να χαμογελάμε προσπαθούμε να κατανοήσουμε το διεθνές χρηματοπιστωτικό κατεστημένο, είτε είμαστε σπουδαστές, φοιτητές, γεωργοί, είτε περιπτεράδες, είτε εργάτες, πωλητές, μερικοί –λίγοι- στελέχη επιχειρήσεων, συνταξιούχοι, είτε (κατά 16,5% επισήμως….): ΑΝΕΡΓΟΙ! Ναι αγαπητοί μου φίλοι, είμαστε άνεργοι «οικονομικοί αναλυτές»…. Και ενώ σε αυτή τη χώρα με κάθε πάθημα στις 3 ώρες άκουγες ένα ανέκδοτο, τώρα έχουμε σιωπήσει, κάθε μνημόνιο και καημός κάθε καημός και δάκρυ… γιατί είμαστε «οικονομικοί αναλυτές» και ξεχνάμε πως είμαστε άνθρωποι, πως είμαστε πολίτες, πως είμαστε η πλειοψηφία: άνθρωποι που υπομένουν τα λάθη και την καπηλεία κάποιων ολίγων, κάποιων τυράννων…. Σαν τον «Παμφύλιο τον Αρδιαίο τον πανάθλιο Τύραννο» («Επι Ασπαλάθων» –Γ. Σεφέρης).

Κανείς πλέον δεν μιλά για πολιτική επί της ουσίας, όλοι μας μιλάμε για χρηματοοικονομική διαχείριση και απλώς δίνουμε αποχρώσεις στις ανακυκλούμενες εντεταλμένες «απόψεις» επί του θέματος…. Και οι αποχρώσεις είναι μεν φρεσκοβαμμένες από μία αποτυχημένη απόπειρα συγκάλυψης της αρχαιότητάς τους και της καταγωγής τους, αλλά παρόλα αυτά είναι παλιομοδίτικες, ωχρές και βαρετές στο μάτι, τόσο που προκαλούν το βλέμμα να χαμηλώσει και μετά σπεύδουν να το αποκαλέσουν διστακτικό και ντροπιασμένο… βλέπουν την απογοήτευση αλλά προσποιούνται πως δεν υπάρχει… αυτό που δεν ξέρουν είναι το πώς θα είναι το βλέμμα όταν ανοιγοκλείσουν τα μάτια…. Αυτό δεν το ξέρουν και για αυτό πρέπει να ανοίξουμε τα μάτια μας, ορθάνοιχτα και με βλέμμα επίμονο να κοιτάξουμε βαθειά, όχι στην τηλεόραση αλλά στα μάτια αυτών που εντεταλμένοι εξ ημών και ημετέρων, αποφασίζουν και διατάζουν… κάνοντας ένα βήμα μπροστά, ενώ η χώρα βρισκόταν στο χείλος του γκρεμού της χρεοκοπίας… και μας γλυτώσανε και αυτοί μετά από 4 περίπου δεκαετίες…, ηρωικά, σαν τις Σουλιώτισσες….

Διαβάστε το Σεφέρη και αναλογιστείτε: «δε νοιώθετε μέσα σας και γύρω σας όλο και πιο επιτακτικά το χρέος να πείτε έναν λόγο για τη σημερινή κατάστασή μας….»; από όταν φιμώθηκε η ελευθερία σιωπήσαμε αρκετά, μιλώντας για οικονομικούς χειρισμούς….

Πείτε το «συν-παθείς» (ή συμπαθείς κατά τη δασκάλα μου) φίλοι αφού όλοι το ξέρουμε, το νοιώθουμε και αν υπάρχει κοινός παλμός υπάρχει κοινή ρίζα, κάπου, πέρα από τα κανάλια και τις αγορεύσεις στο ξεπεσμένο βουλευτικό βήμα υπάρχει παλμός κοινός και δυνατός, ασφυκτικός μέσα μας… δεν είναι κόμμα, ούτε θυμός, είναι ελπίδα, είναι απαίτηση κοινή, της κοινωνίας,  είναι ανάγκη επιτακτική, δημοκρατική, αληθινή, είναι αξιοπρέπεια!

Κλείνει ένας χρόνος (και συνεχίζει αυτούσιο το κείμενο του Σεφέρη) «….ποὺ μᾶς ἔχει ἐπιβληθεῖ ἕνα καθεστὼς ὁλωσδιόλου ἀντίθετο μὲ τὰ ἰδεώδη γιὰ τὰ ὁποῖα πολέμησε ὁ κόσμος μας καὶ τόσο περίλαμπρα ὁ λαός μας στὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο. Εἶναι μία κατάσταση ὑποχρεωτικῆς νάρκης, ὅπου ὅσες πνευματικὲς ἀξίες κατορθώσαμε νὰ κρατήσουμε ζωντανές, μὲ πόνους καὶ μὲ κόπους, πᾶνε κι αὐτὲς νὰ καταποντιστοῦν μέσα στὰ ἑλώδη στεκούμενα νερά. Δὲ θὰ μοῦ ἦταν δύσκολο νὰ καταλάβω πῶς τέτοιες ζημιὲς δὲ λογαριάζουν πάρα πολὺ γιὰ ὁρισμένους ἀνθρώπους.

Δυστυχῶς δὲν πρόκειται μόνον γι᾿ αὐτὸ τὸν κίνδυνο. Ὅλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό.

Εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς κανένα ἀπολύτως πολιτικὸ δεσμὸ καί, μπορῶ νὰ τὸ πῶ, μιλῶ χωρὶς φόβο καὶ χωρὶς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τὸν γκρεμὸ ὅπου μᾶς ὁδηγεῖ ἡ καταπίεση ποὺ κάλυψε τὸν τόπο. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή.

Τώρα ξαναγυρίζω στὴ σιωπή μου. Παρακαλῶ τὸ Θεὸ νὰ μὴ μὲ φέρει ἄλλη φορὰ σὲ παρόμοια ἀνάγκη νὰ ξαναμιλήσω».

Να λοιπόν που όλοι μας είμαστε ένας Σεφέρης, που δεν χρειάζεται κάποιο βραβείο νομπέλ για να μπορούμε να πούμε την αλήθεια, να που ο Σεφέρης δεν θα έρθει από το θεό σε παρόμοια ανάγκη να ξαναμιλήσει, γιατί εμείς μιλάμε για αυτόν, εμείς όλοι, χωρίς φόβο, χωρίς πάθος ξαναλέμε για αυτή την εθνική επιταγή διότι η επιταγή της τραπέζης είναι ανούσια και δίχως αντίκρισμα εάν τη βαστά ένα χέρι Ποντίου Πιλάτου….

Όλοι είμαστε Σεφέρης σε αυτόν τον τόπο και ο Σεφέρης είναι όλοι εμείς, η αγνότητα της πρώτης τάξης του Λυκείου που με έκανε να βγω στην έρημο περιπατητής με το κείμενο τούτο στα μάτια μου, μου δίνει τώρα, που είμαι τρωτός και ενήλικας, δύναμη αλλά και το βάρος της επιταγής της πολιτικής, ως ανθρώπου μιας κοινωνίας, ενός συνόλου, που δεν μας αξίζει τέτοιος μεσαίωνας, να βροντοφωνάζω μαζί σας ΑΥΤΗ Η ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ!

Ο Σεφέρης άφησε ως διαθήκη και το τελευταίο του ποίημα, το «Επί Ασπαλάθων», που δια εξαναγκασμού κυκλοφορήσαν τον Μάρτη του 1971 οι Ελληνικές εφημερίδες, 3 ημέρες μετά τον θάνατό του, ποίημα που περιέχει την ύβρη, τη νέμεση αλλά και την τιμωρία, την επικράτηση της δικαιοσύνης και οι αγκαθωτοί ασπάλαθοι οι δικοί μας δεν θα σχίσουν σάρκες αλλά μπορούν να κάνουν ψυχές τυράννων να ματώσουν, πριν ο Θεός τους τιμωρήσει στα Τάρταρα…. Αυτή η ανωμαλία πρέπει να σταματήσει, είναι ευθύνη μας και ανάγκη επιτακτική…

Τώρα ξαναγυρίζω στη σιωπή μου και «παρακαλώ να μη μας φέρει ο Θεός άλλη φορά σε παρόμοια ανάγκη να ξαναμιλήσουμε»!

Αυτούσιο το κείμενο του Γιώργου Σεφέρη:

«Πάει καιρὸς ποὺ πῆρα τὴν ἀπόφαση νὰ κρατηθῶ ἔξω ἀπὸ τὰ πολιτικὰ τοῦ τόπου. Προσπάθησα ἄλλοτε νὰ τὸ ἐξηγήσω. Αὐτὸ δὲ σημαίνει διόλου πὼς μοῦ εἶναι ἀδιάφορη ἡ πολιτικὴ ζωή μας. Ἔτσι, ἀπὸ τὰ χρόνια ἐκεῖνα, ὡς τώρα τελευταῖα, ἔπαψα κατὰ κανόνα νὰ ἀγγίζω τέτοια θέματα· ἐξάλλου τὰ ὅσα δημοσίεψα ὡς τὶς ἀρχὲς τοῦ 1967 καὶ ἡ κατοπινὴ στάση μου – δὲν ἔχω δημοσιέψει τίποτα στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τότε ποὺ φιμώθηκε ἡ ἐλευθερία – ἔδειχναν, μοῦ φαίνεται, ἀρκετὰ καθαρὰ τὴ σκέψη μου.

Μολαταῦτα, μῆνες τώρα, αἰσθάνομαι μέσα μου καὶ γύρω μου, ὁλοένα πιὸ ἐπιτακτικά, τὸ χρέος νὰ πῶ ἕνα λόγο γιὰ τὴ σημερινὴ κατάστασή μας. Μὲ ὅλη τὴ δυνατὴ συντομία, νὰ τί θὰ ἔλεγα:

Κλείνουν δυὸ χρόνια ποὺ μᾶς ἔχει ἐπιβληθεῖ ἕνα καθεστὼς ὁλωσδιόλου ἀντίθετο μὲ τὰ ἰδεώδη γιὰ τὰ ὁποῖα πολέμησε ὁ κόσμος μας καὶ τόσο περίλαμπρα ὁ λαός μας στὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο. Εἶναι μία κατάσταση ὑποχρεωτικῆς νάρκης, ὅπου ὅσες πνευματικὲς ἀξίες κατορθώσαμε νὰ κρατήσουμε ζωντανές, μὲ πόνους καὶ μὲ κόπους, πᾶνε κι αὐτὲς νὰ καταποντιστοῦν μέσα στὰ ἑλώδη στεκούμενα νερά. Δὲ θὰ μοῦ ἦταν δύσκολο νὰ καταλάβω πῶς τέτοιες ζημιὲς δὲ λογαριάζουν πάρα πολὺ γιὰ ὁρισμένους ἀνθρώπους.

Δυστυχῶς δὲν πρόκειται μόνον γι᾿ αὐτὸ τὸν κίνδυνο. Ὅλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό.

Εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς κανένα ἀπολύτως πολιτικὸ δεσμὸ καί, μπορῶ νὰ τὸ πῶ, μιλῶ χωρὶς φόβο καὶ χωρὶς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τὸν γκρεμὸ ὅπου μᾶς ὁδηγεῖ ἡ καταπίεση ποὺ κάλυψε τὸν τόπο. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή.

Τώρα ξαναγυρίζω στὴ σιωπή μου. Παρακαλῶ τὸ Θεὸ νὰ μὴ μὲ φέρει ἄλλη φορὰ σὲ παρόμοια ἀνάγκη νὰ ξαναμιλήσω».

Advertisements

Comment on this! / Σχολιάστε!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s